Maria Louise werd geboren in Kassel op 7 februari 1688 en was het elfde kind van landgraaf Karel van Hessen-Kassel (1654-1730) en Maria Amalia van Koerland (1653-1711). Haar opvoeding was streng gereformeerd, daar haar moeder de nadruk legde op een sober, nuttig bestaan. Gedurende haar hele leven zocht Maria Louise berusting bij Gods wijzen en was ze geïnteresseerd in vraagstukken van theologische en ethische aard.
In april 1709 trouwde ze met Johan Willem Friso van Nassau-Dietz (1687-1711) en verruilde ze Kassel voor het stadhouderlijk hof in Leeuwarden. Johan Willem Friso stierf echter door een noodlottig ongeval in 1711, toen hij op weg was naar Den Haag om het geschil met de koning van Pruisen over de erfenis van Willem III (1650-1702) definitief op te lossen. Door zijn overlijden werd Maria Louise op haar drieëntwintigste al weduwe. Ze had inmiddels een dochtertje van twee jaar oud en zeven weken na de dood van Johan Willem Friso bracht zij nog een zoon ter wereld, de latere stadhouder Willem IV (1711-1751), waardoor het erfstadhouder-schap van Friesland voor haar gezin en familielijn bewaard bleef en daarmee ook het recht op de erfenis van Willem III. Maria Louise kreeg twee zware taken voor haar kiezen: zij werd regentes voor de toekomstige stadhouder in Friesland en moest namens haar zoon opnieuw in onderhandeling over de erfenis met de koning in Pruisen, onder andere over de titel ‘prins van Oranje’. Maria Louise heeft zich twintig jaar lang hiervoor ingezet en uit deze periode zijn veel brieven bewaard.
Nadat haar zoon Willem IV overleed in 1751 en na het overlijden van diens vrouw en regentes Anna van Hannover in 1759 werd Maria Louise opnieuw regentes, nu voor haar kleinzoon, de erfstadhouder Willem V (1748-1806). Ook uit deze periode, tot haar dood in 1765, zijn veel brieven aan en van haar bewaard. Ze is bijgezet in het familiegraf van de Nassaus in de Grote Kerk in Leeuwarden. In de stad staat ze nog altijd bekend onder haar Friese bijnaam: Maaike Muoi.
De brieven
De correspondentie van Maria Louise is erg groot en bevat brieven van allerlei categorieën. Zo correspondeerde ze veel met haar familie in Kassel, andere Europese adel, hoffunctionarissen en predikanten. Ze hield zich bezig met erfenissen van overleden familieleden, financiën, onroerende goederen en de hofhouding. Verder hield ze zich veel bezig met bestuurlijke aangelegenheden in de Republiek, waarover zij correspondeerde met Sicco Goslinga en Simon van Slingelandt. Als laatste zijn er veel stukken te vinden over het nalatenschap van stadhouder-koning Willem III, waaronder ook stukken die zijn gevormd door Henriëtte Amalia en Johan Willem Friso.
Maria Louise correspondeerde in het Duits, Frans en Nederlands. De meeste brieven bevatten links naar gedigitaliseerde kopieën van de originele documenten.
Partners
De metadata voor deze catalogus in EMLO zijn aangeleverd door het Huygens ING onder leiding van onderzoeker dr. Ineke Huysman. Huygens ING heeft de documenten gedigitaliseerd in samenwerking met de Koninklijke Verzamelingen in Den Haag, waar de meeste originele brieven worden bewaard (Archief Maria Louise, A28). Deze brieven zullen in de loop van 2022 online worden gezet.
Bibliografie (selectie)
S. Kalff, ‘Marijke-Meu’, in: Idem, Karakters uit den pruikentijd (Rotterdam 1902), 1-38.
Theod. Jorissen, ‘Marijken-Meu’, in: Idem, Historische bladen, deel 1 (Haarlem 1912), 191-231.
Marijke de Nes, Marijke Meu (Hoorn z.j. [1951]).
Dieuwke Winsemius, Marijke Meu (Nijkerk 1970; 4de dr. Kampen 1986) [roman].
E. Heupers, ‘Marijke Meu, een “vergeten” ambachtsvrouwe van Soest’, Flehite 4 (1976), 57-62.
G.J. Schutte, ‘Willem IV en Willem V’, in: C.A. Tamse red., Nassau en Oranje (Alphen a/d Rijn 1979).
G.J. Schutte, ‘Marijke Meu. Marie Louise van Hessen-Kassel 1688-1765’, in: C.A. Tamse red., Vrouwen in het landsbestuur. Van Adela van Thamaland tot en met koningin Juliana (Den Haag 1982), 130-146.
F.J.A. Jagtenberg, Marijke Meu 1688-1765 (Amsterdam 1994).
Marijke Bruggeman, ‘Het hof van Maria Louise van Hessen-Kassel(1711-1731)’, in: W. Bergsma red., Het hof van de Friese Nassaus (1584-1747) = It Beaken. Tydskrift fan de Fryske Akademy 60 (1998) nr. 3/4, 293-304.
Annemarth Sterringa, ‘Familierelaties van de Friese Nassaus’, in: W. Bergsma red., Het hof van de Friese Nassaus (1584-1747) = It Beaken. Tydskrift fan de Fryske Akademy 60 (1998) nr. 3/4, 305-325.
G.J. Schutte, Oranje in de achttiende eeuw (Amsterdam 1999).
M.J.G.A. Barthels, ‘Maria Louisa van Hessen-Kassel. Barones van IJsselstein’, in: Utrechtse biografieën. Tussen de Lek en de Hollandsche IJssel (Utrecht 2003) 70-75.
Marijke Bruggeman, Nassau en de macht van Oranje. De strijd van de Friese Nassaus voor de erkenning van hun rechten, 1702-1747 (Hilversum 2007).
Joop Koopmans, ‘Maria Louise in het Nederlandse nieuws (1709-1765)’, It Beaken 77 (2015) 139-164.
Annie Mieke Backer, Er stond een vrouw in de tuin. Over de rol van vrouwen in het Nederlandse landschap (Rotterdam 2016).
Zie voor aanvullende biografische informatie de pagina Maria Louise van Hessen Kassel bij het Huygens ING, en het artikel op Wikipedia.
Bronvermelding: Marjo Barthels, Maria Louise van Hessen-Kassel, in: Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland. URL: https://bit.ly/31vpJY1
Stadhoudersvrouwen 